Bricsen arall yn y wal: y wers o Medina House David Gilmour

Mae’r rhan fwyaf o bobl yn cymryd yn ganiataol os ydynt wedi talu am gartref, wedi’i adnewyddu a byw ynddo, fod perchnogaeth yn fater sydd wedi ei setlo. Ond mae adroddiadau diweddar am eiddo gitarydd Pink Floyd, David Gilmour, Medina House, yn ein atgoffa bod perchnogaeth eiddo preswyl yn y pen draw yn ymwneud â theitl cyfreithiol, nid dim ond meddiannaeth, bwriad na synnwyr cyffredin.

Nid yw Medina House yn gartref cyffredin. Roedd unwaith yn rhan o Faddonau Fictoraidd Medina ar lan y môr Hove ac, ar ôl blynyddoedd o ddirywiad, cafodd ei ailddatblygu’n breswylfa breifat sylweddol. Mae’r stori wedi denu sylw oherwydd bod Gilmour wedi darganfod problem gyfreithiol sylweddol wrth geisio gwerthu’r eiddo. Roedd y cwmni yr oedd yr eiddo wedi’i gaffael drwyddo wedi’i ddiddymu ac nid oedd y teitl wedi’i drosglwyddo i’w enw personol cyn i hynny ddigwydd.

Mae’r cysyniad cyfreithiol wrth wraidd y mater yn cael ei alw’n ‘bona vacantia’, sy’n golygu eiddo di-berchennog. Mewn termau syml, pan fydd cwmni yn cael ei ddiddymu tra’n dal i fod yn berchen ar asedau, gall yr asedau hynny gael eu trosglwyddo i’r Goron.

Mae canllawiau’r llywodraeth ar gwmnïau a ddiddymwyd yn nodi bod eiddo, arian parod ac asedau eraill sy’n eiddo i gwmni pan gaiff ei ddiddymu yn trosglwyddo’n awtomatig i’r Goron. Mae modd osgoi hyn trwy sicrhau bod asedau’n cael eu trosglwyddo neu eu trin cyn diddymu. Mae’r un canllawiau yn ei gwneud yn glir y gall tir ac adeiladau gael eu dal gan y rheolau hyn.

I berchnogion tai, nid y pwynt ymarferol yw bod pryniannau preswyl cyffredin yn debygol o fod yn yr un sefyllfa. Mae’r rhan fwyaf o bobl yn prynu yn eu henwau eu hunain, neu fel cydberchnogion, ac mae eu cyfreithwyr yn cofrestru’r teitl yng Nghofrestrfa Tir EF. Y wers wirioneddol yw, lle mae cartref yn cael ei ddal trwy gwmni, ymddiriedolaeth neu strwythur arall, mae’n rhaid i’r gwaith papur gael ei adolygu ymhell ar ôl ei gwblhau. Nid fframwaith weinyddol yn unig yw cwmni; mae’n ‘berson’ cyfreithiol ar wahân ac os yw’n cael ei ddileu neu ei ddiddymu cyn i’w asedau gael eu trosglwyddo’n briodol, gall y canlyniadau fod yn ddifrifol.

Mae pwynt ehangach i deuluoedd hefyd. Eiddo preswyl yn aml yw ased mwyaf gwerthfawr sydd gan berson, ond gall trefniadau perchnogaeth ddod yn gymhleth dros amser. Gellir prynu cartref trwy gwmni am resymau treth hanesyddol, preifatrwydd neu ariannu. Gall cwpwl wahanu. Gall rhieni gyfrannu at y pris prynu. Gall eiddo gael ei adnewyddu ar gost sylweddol gan rywun nad yw ei enw ar y teitl. Ym mhob achos, efallai nad yw’r hyn mae pobl yn meddwl eu bod yn berchen arno yn cyfateb i’r hyn mae’r cofnodion cyfreithiol yn ei ddangos.

Mae stori Gilmour felly yn ysgogiad defnyddiol ar gyfer gwiriad iechyd eiddo syml. Gwiriwch y teitl cofrestredig. Cadarnhewch a yw’r perchennog yn unigolyn, cyd-berchnogion, cwmni neu ymddiriedolwyr. Os mai cwmni yw’r perchennog, gwnewch yn siŵr ei fod yn weithredol ac yn cydymffurfio â gofynion Tŷ’r Cwmnïau.. Os mai’r bwriad yw perchnogaeth bersonol, sicrhewch fod y trosglwyddiad wedi’i gwblhau a’i gofrestru. Os bu cyfraniadau gan aelodau o’r teulu, cofnodwch yn glir a oeddent yn rhoddion, benthyciadau neu bod bwriad iddynt gael cyfran yn yr eiddo.

O ran eich cartref, gwnewch yn siŵr bod y perchnogaeth gyfreithiol yn adlewyrchu’r sefyllfa yn ymarferol.